Bina sistem elak rasuah

SAYA membaca dengan penuh perhatian jawapan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi), Datuk Seri Azalina Othman Said di Parlimen baru-baru ini mengenai Rang Undang-Undang (RUU) Pendanaan Politik.

Ada beberapa perkara yang bagi saya amat penting dalam jawapan beliau itu. Pertama, kerajaan masih mempertimbang larangan penerimaan sumbangan asing oleh parti politik. Kedua, dana disalurkan melalui pihak ketiga juga mahu diletakkan di bawah kawal selia sama.

Penerimaan dan penggunaan dana politik dicadangkan melalui saluran rasmi yang boleh direkodkan, dijejaki dan diaudit. Malah, laporan kewangan tahunan diaudit serta pendedahan maklumat dana politik kepada umum turut dicadangkan.

Lebih penting, kerajaan menyatakan kawal selia ini hendaklah meliputi keseluruhan kitaran politik - sebelum, semasa dan selepas pilihan raya. Bagi saya, inilah antara perkara yang sudah lama kita perjuangkan.

Saya mempunyai hubungan agak panjang dengan isu pendanaan politik. Pada 2015, saya diberi amanah sebagai Setiausaha Jawatankuasa Konsultatif Nasional Mengenai Pembiayaan Politik dipengerusikan bersama oleh Datuk Paul Low Seng Kuan dan Datuk Seri Idris Jala. Saya juga dilantik sebagai Pengerusi Jawatankuasa Teknikal yang mengkaji perkara ini.

Kami mendengar pelbagai pandangan, mengkaji pengalaman negara lain dan akhirnya mengemukakan 32 syor.

Sudah lebih sedekad. Sebab itu apabila membaca jawapan menteri di Parlimen, perasaan saya bercampur antara lega dan bimbang. Lega kerana perkara ini masih bergerak. Bimbang kerana kita sudah terlalu lama mengetahui masalahnya.

Pada asasnya, persoalan pendanaan politik sebenarnya mudah. Politik memerlukan wang. Namun, wang dalam politik tidak boleh dibiarkan tanpa peraturan.

Parti politik memerlukan dana. Pilihan raya memerlukan perbelanjaan. Program bersama rakyat, pentadbiran, penyelidikan dan komunikasi semuanya memerlukan wang.

Tidak salah orang ramai atau pihak tertentu mahu menyumbang kepada perjuangan politik yang mereka percayai. Namun, rakyat berhak bertanya: wang itu datang daripada siapa? Berapa banyak? Untuk tujuan apa? Dan apakah yang diharapkan sebagai balasan?

Bayangkan sebuah syarikat menyumbang RM10 juta kepada sebuah parti. Beberapa bulan kemudian syarikat itu memperoleh projek besar kerajaan. Adakah kedua-duanya mempunyai kaitan? Mungkin tidak.

Namun tanpa pendedahan dan sistem yang telus, bagaimana rakyat hendak mengetahuinya? Lebih membimbangkan jika wang itu datang dari luar negara atau disalurkan melalui pertubuhan bukan kerajaan (NGO), syarikat, proksi atau pihak ketiga sehingga sumber asalnya tidak lagi kelihatan.

Sebab itu saya sangat menyokong prinsip yang dinyatakan dalam jawapan Azalina bahawa dana melalui pihak ketiga juga mesti tertakluk kepada kawal selia. Kalau tidak, kita hanya menutup pintu hadapan tetapi membiarkan pintu belakang terbuka.

1MDB jadi pengajaran

Kita pernah melalui pengalaman 1MDB. Janganlah kita melihat 1MDB semata-mata sebagai kisah individu yang melakukan kesalahan. Ia juga harus menjadi pengajaran mengenai apa yang boleh berlaku apabila wang yang terlalu besar bertemu kuasa yang terlalu besar dalam persekitaran yang semak dan imbangnya tidak cukup kuat.

Akhirnya nanti negara yang harus membayar harga yang sangat mahal. Sebab itu kepada rakan-rakan dalam politik yang mungkin berasa kurang selesa apabila penderma perlu didedahkan, akaun perlu diaudit atau sumber wang perlu diperiksa, saya ingin mengajak mereka melihat perkara ini bukan sebagai ancaman.

Undang-undang ini sebenarnya boleh melindungi ahli politik. Ia membezakan sumbangan sah daripada rasuah. Ia melindungi penderma ikhlas dan ia melindungi ahli politik daripada tuduhan apabila semuanya direkod, diaudit dan boleh dijelaskan.

Ketelusan bukan hukuman. Ketelusan ialah perlindungan. Malah, ketika kami mengemukakan cadangan dahulu, semangatnya bukan untuk memburu sesiapa atas apa yang berlaku pada masa lalu. Kita mahu membina sistem lebih baik untuk masa hadapan.

Sebab itu saya berharap proses yang sedang berjalan sekarang tidak sekali lagi berakhir dengan laporan, seminar, konvensyen dan satu lagi pusingan konsultasi.

Kerajaan hari ini sudah menjalankan kajian. Dalam jawapan Parlimen ini, dinyatakan 88.4 peratus daripada 3,422 responden menyokong keperluan undang-undang khusus berkaitan pendanaan politik. Sebelum ini kerajaan juga meminta pendirian rasmi parti politik terhadap RUU berkenaan.

Maka sudah sampai masanya keberanian politik menyusuli kajian itu. Saya khuatir kerana kerajaan boleh bertukar. Menteri bertukar. Parti memegang kuasa juga boleh bertukar. Namun, undang-undang yang baik tidak sepatutnya bergantung kepada siapa yang sedang berkuasa.

Kepada semua ahli politik, fikirkanlah lebih jauh daripada pilihan raya akan datang. Fikirkan negara yang mahu kita tinggalkan kepada anak cucu kita. Jika benar kita mahu memerangi rasuah, jangan hanya menangkap manusia setelah rasuah berlaku. Binalah sistem yang menyukarkan rasuah daripada berlaku.

Penulis ialah Bekas Ketua Pegawai Eksekutif, Institut Integriti Malaysia

© New Straits Times Press (M) Bhd