Hari Profesional Malaysia: Mendengar sahaja tak cukup

Penetapan 29 Sept sebagai Hari Profesional Malaysia merupakan pengiktirafan yang wajar terhadap sumbangan golongan profesional kepada pembangunan negara.

Seruan Perdana Menteri Anwar Ibrahim supaya golongan profesional memainkan peranan lebih besar dalam soal tadbir urus juga tepat pada masanya.

Pengakuan beliau bahawa seseorang menteri tidak mungkin mempunyai kepakaran dalam setiap bidang, dan oleh itu perlu mendengar serta menilai pandangan profesional, juga penting.

Namun, mendengar sahaja tidak mencukupi.

Apabila kepakaran mereka relevan dan boleh membantu menyelesaikan sesuatu masalah, kerajaan juga perlu menyediakan ruang untuk golongan profesional terbabit terlibat secara langsung.

Malaysia mempunyai ramai profesional berpengalaman dalam perkhidmatan awam, kewangan, kejuruteraan, kesihatan, logistik, pembuatan, teknologi, perundangan dan pelbagai sektor lain.

Sebahagian daripada mereka telah menghabiskan 20 atau 30 tahun dalam bidang masing-masing dan memiliki pengalaman praktikal serta pengetahuan institusi yang sukar diperoleh menerusi kajian jangka pendek atau laporan perundingan.

Ada juga profesional yang pernah memberi amaran mengenai risiko tertentu sebelum sesuatu isu menjadi masalah besar, termasuk dalam perkara berkaitan 1MDB, PKFZ, bekalan air, banjir dan perancangan pengangkutan.

Justeru, persoalannya bukan sekadar mengapa profesional tidak bersuara.

Kita juga perlu bertanya, apabila mereka sudah bersuara, apakah mekanisme yang ada untuk menilai pandangan mereka dan, jika wajar, melibatkan mereka dalam mencari penyelesaian?

Malaysia bukan kekurangan kepakaran. Apa yang mungkin kurang ialah mekanisme sistematik untuk mengenal pasti, menilai dan menggunakan kepakaran itu sebelum sesuatu masalah berkembang menjadi krisis.

Jika seseorang profesional mempunyai pengalaman, kredibiliti dan kepakaran yang relevan, kerajaan sepatutnya mempunyai fleksibiliti untuk melibatkan mereka sebagai penasihat, anggota pasukan semakan teknikal, pasukan petugas industri atau menerusi tugasan berasaskan projek.

Pendekatan itu turut membuka ruang kepada bekas pegawai kanan kerajaan, eksekutif korporat yang telah bersara atau separa bersara, serta pakar industri yang mungkin tidak lagi mencari pekerjaan tetap tetapi masih mampu dan bersedia menyumbang.

Mereka mungkin mempunyai pengalaman berdekad-dekad dalam bidang seperti Kastam, pelabuhan, pembuatan, perolehan, kewangan, kesihatan, kejuruteraan, pengangkutan dan perdagangan antarabangsa.

Kepakaran seperti ini boleh dimanfaatkan tanpa kerajaan perlu mewujudkan jawatan tetap baharu.

Skop penglibatan profesional juga tidak seharusnya terhad kepada kesihatan, pendidikan dan teknologi maklumat.

Negara memerlukan kepakaran dalam bidang strategik seperti pengangkutan dan logistik, pembangunan pelabuhan, lapangan terbang, perancangan ekonomi, perdagangan antarabangsa, pembuatan, tenaga, infrastruktur dan pembangunan bandar.

Pelan induk pelabuhan atau lapangan terbang, misalnya, tidak seharusnya dibangunkan hanya dari satu sudut.

Ia memerlukan pandangan perancang pengangkutan, jurutera, pakar logistik, profesional Kastam dan perdagangan, ahli ekonomi, pakar kewangan serta pemain industri yang memahami keadaan sebenar di lapangan.

Dalam soal bakat pula, perbincangan ini tidak sepatutnya berubah menjadi perdebatan mengenai sama ada profesional berusia lebih komited berbanding generasi Z.

Golongan muda membawa kemahiran teknologi, kebolehan menyesuaikan diri dan idea baharu, manakala profesional berpengalaman membawa memori institusi, pertimbangan praktikal dan pengetahuan tentang bagaimana dasar dilaksanakan.

Malaysia memerlukan kedua-duanya.

Yang lebih penting ialah mewujudkan pemindahan ilmu yang berkesan antara profesional berpengalaman, generasi muda dan perkhidmatan awam.

Hari Profesional Malaysia juga boleh menjadi titik permulaan kepada hubungan lebih tersusun antara kerajaan dengan komuniti profesional.

Profesional boleh digalakkan mengenal pasti risiko atau masalah yang bakal muncul, kerajaan pula mempunyai saluran untuk menilai pandangan mereka, sebelum mereka yang benar-benar sesuai dilibatkan dalam merangka dan melaksanakan penyelesaian.

Dimensi lain yang perlu diberi perhatian ialah rakyat Malaysia yang mempunyai pengalaman bekerja di luar negara.

Ketika pelbagai inisiatif dilaksanakan untuk menarik profesional Malaysia pulang, kita juga perlu bertanya apa yang berlaku kepada mereka yang sudah kembali.

Ada yang pulang selepas bertahun-tahun bekerja di luar negara dengan membawa pengalaman antarabangsa, kepakaran khusus dan jaringan profesional, tetapi mungkin masih belum menemui ruang yang bermakna untuk menyumbang.

Sebelum mengajak lebih ramai rakyat Malaysia pulang, kerajaan juga perlu memastikan mereka yang telah kembali dan bersedia berkhidmat tidak dibiarkan tanpa ruang untuk menggunakan kepakaran masing-masing.

Tidak semua daripada mereka mahukan jawatan tetap.

Sebahagiannya mungkin lebih sesuai berperanan sebagai penasihat, mentor, pakar industri, perunding projek, anggota pasukan petugas atau pakar teknikal.

Mekanisme yang fleksibel boleh membolehkan kerajaan menggunakan kepakaran ini mengikut keperluan tanpa menambah jawatan tetap yang tidak diperlukan.

Persoalan lebih besar ialah sama ada Malaysia benar-benar menggunakan sepenuhnya modal insan yang telah dibangunkannya.

Isu ini turut berkait dengan perbincangan mengenai gaji minimum.

Gaji minimum penting sebagai perlindungan asas kepada pekerja, tetapi matlamat jangka panjang seharusnya bukan hanya menaikkan paras minimum dari semasa ke semasa.

Kerajaan juga perlu menyediakan lebih banyak peluang latihan, peningkatan kemahiran dan laluan kerjaya supaya pekerja berpendapatan rendah boleh bergerak kepada pekerjaan yang memerlukan kemahiran, pengalaman dan tanggungjawab lebih tinggi.

Apabila pekerja mempunyai laluan jelas daripada pekerjaan peringkat permulaan kepada pekerjaan berkemahiran dan profesional, peningkatan pendapatan akan datang bersama peningkatan produktiviti, pengalaman dan keupayaan mereka.

Matlamatnya bukan sekadar menaikkan gaji minimum, tetapi membantu lebih ramai rakyat Malaysia bergerak melangkaui gaji minimum.

Itulah asas pembangunan modal insan yang lebih mampan.

Hari Profesional Malaysia seharusnya membawa makna lebih besar daripada sekadar mengiktiraf golongan profesional sekali setahun.

Ia perlu menjadi peringatan bahawa kepakaran profesional Malaysia ialah aset negara.

Dan seperti mana-mana aset negara, ia perlu dikenal pasti, dilibatkan dan dimanfaatkan, bukan sekadar diraikan.

Penulis ialah bekas pegawai kastam dan bekas eksekutif pengurusan kilang Panasonic Malaysia.

Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT.