Tahanan mati dalam lokap: Pihak berkuasa wajib patuhi prosedur - Peguam

hidayah.tanzizi@hmetro.com.my

Kuala Lumpur: Pemantauan kesihatan, pemberitahuan segera kepada keluarga dan pelaksanaan inkues antara prosedur wajib dipatuhi pihak berkuasa apabila seseorang individu meninggal dunia ketika dalam tahanan polis.

Peguam, Nur A'minahtul Mardiah Md Nor berkata, keselamatan, kesihatan dan kebajikan individu yang berada dalam tahanan itu adalah tanggungjawab pihak berkuasa tanpa mengira sama ada individu berkenaan mempunyai rekod jenayah lampau, sedang disiasat atau sudah dituduh di mahkamah.

Menurutnya, perkara itu bukan sekadar prosedur operasi standard (SOP) dalaman Polis Diraja Malaysia (PDRM), sebaliknya turut membabitkan peruntukan undang-undang mengikut Kanun Tatacara Jenayah (KTJ) dan Peraturan-Peraturan Lokap 1953.

"Sekiranya seseorang tahanan mengalami masalah kesihatan atau menunjukkan tanda kecederaan, pihak polis tidak boleh mengabaikan keadaan berkenaan dan tindakan bantuan perubatan perlu dilaksanakan segera.

"Seksyen 334 Kanun Tatacara Jenayah memperuntukkan apabila seseorang meninggal dunia ketika dalam jagaan polis, pegawai yang mempunyai jagaan terhadap individu itu perlu serta-merta memaklumkan kematiannya kepada majistret terdekat.

"Peruntukan ini penting kerana kematian dalam tahanan polis bukan sesuatu yang boleh diselesaikan hanya melalui siasatan dalaman polis. Undang-undang memperuntukkan proses siasatan kehakiman (inkues) bagi menentukan punca dan keadaan kematian berkenaan," katanya ketika dihubungi.

Beliau berkata demikian ketika diminta mengulas mengenai SOP yang perlu dipatuhi sekiranya seseorang individu meninggal dunia ketika dalam tahanan polis termasuk di lokap.

Terdahulu media melaporkan, seramai 80 individu termasuk ahli keluarga Noorizwan Zulkefly, 42, yang meninggal dunia ketika dalam tahanan polis, menyerahkan memorandum menuntut kes itu diklasifikasikan dan disiasat mengikut Seksyen 302 Kanun Keseksaan.

Mengulas lanjut, Nur A'minahtul berkata, Peraturan 37 Peraturan-Peraturan Lokap 1953 memperuntukkan pihak berkenaan memberikan pemberitahuan segera kepada keluarga tahanan yang paling mudah dihubungi apabila individu itu mengalami penyakit membahayakan nyawa atau meninggal dunia.

Beliau berkata, justeru, pihak berkenaan tidak boleh sewenang-wenangnya melengahkan pemberitahuan kepada keluarga tanpa alasan munasabah dan ia boleh menunjukkan ketidakpatuhan terhadap peraturan ditetapkan.

"Selain itu, siasatan kematian dan bedah siasat dijalankan apabila diperlukan bagi mengenal pasti punca kematian serta kemungkinan unsur jenayah, selaras dengan Seksyen 329 hingga Seksyen 332 dan Seksyen 337 KTJ.

"Mengikut Seksyen 334 Kanun Tatacara Jenayah, siasatan kehakiman terhadap kematian dalam jagaan polis adalah wajib bagi menentukan punca dan keadaan kematian, termasuk kemungkinan berlaku perbuatan menyalahi undang-undang," katanya.

Katanya, berdasarkan perkembangan kes arwah Noorizwan, beliau berpandangan masih terlalu awal untuk mengatakan semua SOP dipatuhi sepenuhnya, malah terdapat beberapa perkara serius memerlukan penjelasan polis.

Katanya, ia membabitkan persoalan jika pemantauan kesihatan dilakukan sepanjang 11 hari Allahyarham ditahan, 21 kecederaan pada tubuhnya termasuk trauma akibat hentakan benda tumpul di kepala dan mengapa keluarga hanya mengetahui kematiannya kira-kira 18 jam kemudian, sedangkan tahanan mempunyai hak menghubungi keluarga seperti diperuntukkan undang-undang.

"Rekod jenayah lampau seseorang tahanan tidak mempunyai kaitan dengan haknya mendapat perlindungan undang-undang ketika berada dalam jagaan polis," katanya.

Mengenai dakwaan keluarga tidak dimaklumkan mengenai penangkapan dan penahanan Allahyarham selama 11 hari, Nur A'minahtul berkata, mengikut Seksyen 28A(2) dan Seksyen 28A(3) KTJ, seseorang yang ditangkap mesti dimaklumkan mengenai haknya untuk menghubungi ahli keluarga atau rakan bagi memberitahu lokasinya serta mendapatkan khidmat peguam.

Menurutnya, sekiranya tahanan mahu menggunakan hak berkenaan, polis wajib membenarkannya berbuat demikian secepat mungkin. namun pengecualian hanya dibenarkan dalam keadaan tertentu mengikut Seksyen 28A(8) hingga Seksyen 28A (11) KTJ.

"Sekiranya benar keluarga tidak mengetahui penahanan itu, persoalan penting ialah sama ada dia sudah dimaklumkan mengenai haknya, diberikan peluang menghubungi keluarga dan dibawa ke hadapan Majistret mengikut prosedur yang sah.

"Penahanan seseorang tidak sepatutnya menyebabkan dia terputus hubungan dengan keluarga tanpa alasan dibenarkan undang-undang. Justeru, polis perlu menjelaskan sama ada hak arwah sudah dipenuhi sepanjang tempoh 11 hari itu," katanya.

Dalam pada itu, beliau berkata, majistret juga perlu memastikan hak tahanan dipelihara termasuk memeriksa keadaan fizikal, bertanya mengenai kecederaan atau dakwaan dipukul serta layanan diterima dalam lokap.

"Majistret yang mendengar reman ada tanggungjawab untuk arahkan pegawai penyiasat memberikan mana-mana tahanan hak berkenaan termasuk memeriksa tubuh badan tahanan. Perkara itu juga saya amalkan semasa bertugas sebagai majistret dulu.

"Tahanan selalunya akan takut maklumkan dipukul. Sebagai pegawai kehakiman, kita tidak boleh menyebelahi polis, pendakwaan atau tahanan, kita perlu bertindak adil pada semua, jadi kita boleh tanya suspek mengenai perkara itu," katanya.

© New Straits Times Press (M) Bhd